Saturday, January 19, 2019

De verleiding weerstaan

De straat in Oldenzaal waaraan ik toen woonde.
Het gebeurde op een middag toen ik van school naar huis liep. Ik was zes of zeven jaar. Naar school toe liep ik meestal samen met mijn broer of een van mijn zussen, maar terug naar huis was ik graag alleen. Dan koos ik een omweg, langs verwilderde velden, ongedefinieerde stukken grond, soms met een vervallen houten schuurtje erop of een verwaarloosde groentetuin. Dat is tenminste zoals ik het mij herinner.

Het laatste stuk liep ik graag langs de muur van het klooster, waar de nonnen door de poort soms naar buiten kwamen of juist naar binnen gingen in hun lange zwarte pijen, bijna tot aan de grond, en hun zwart-witte hoofdgewaad dat hun hoofd volledig en hun gezicht voor een deel bedekte. De nonnen in Oldenzaal.

Waar de muur van het klooster bij de lange straat kwam waaraan ik woonde, de Bentheimerstraat, vond ik die middag op straat een dubbeltje, een muntstukje van 10 cent, het kleinste muntstukje dat Nederland jarenlang had, totdat we de euro kregen. Ik raapte het op als een kostbaar kleinood, voelde me opeens rijk, en was van plan het in mijn spaarpot te stoppen.

Maar even verderop kwam ik langs de kleine kruidenierswinkel met een automaat aan de muur, waar je voor een dubbeltje een chocoladereepje uit kon halen. Ik had opeens zin in zo'n chocoladereepje, helemaal voor mij alleen!

Ik kocht het niet.

Wednesday, January 09, 2019

Chileens Dagboek

Onaangenaamheden voor de Chileense kust
Dagboek
Pacifische Oceaan, ca. 5 april 1973.

's Middags bereikten we de Golfo de Penas - de golf van de narigheid. Tijdens het eten begonnen de borden en de lepels over de tafel te schuiven. Al gauw hing ik over de reling. Daarna volgden een paar uur van doodstil en slap op de wc zitten, brakend, slapend, zwetend, tranend.

Na die dag konden we beiden niet meer de stank in het ruim verdragen, waar wij als derdeklas passagiers sliepen en aten. Door de vertraging in Castro was de lading fruit in het ruim gaan rotten. Daarbij kwamen de geuren van de opeengepakte mensen, de kisten met groenten en kippen, de penetrante stank van de wc's, de onbestemde toverkolachtige dampen die uit de kookpotten in de keuken opstegen.
Doordat de boot veel te veel mensen vervoerde, moesten de derdeklasse passagiers in vijf ploegen eten. Dat betekende dat we drie kwartier met andere gelaten wachtende of opdringende mensen in de rij moesten staan voor de schuif van de eetzaal openging, waarna de eenoog en de waggelende vetzak het eten kwamen aandragen.

De laatste dagen leefden we op de biscuits die vrienden die duur reisden voor ons uit de eersteklaseetzaal meenamen. De sfeer was daar trouwens even walgelijk door het overluxueuse eten, door de ober die spelend op een beschaafd klinkende xylofoon langs de kamers van de eersteklas gasten liep om ze te waarschuwen dat het eten werd opgediend.

Aafke Steenhuis (1946) en Jan Joost Teunissen (1948). Ingekort fragment uit Chileens dagboek. Xeno, 1974.

Thursday, January 03, 2019

Chinees of Nederlands?

Ik lees elke morgen nieuws van over de hele wereld in een paar talen: Spaans, Frans, Duits, Engels, Nederlands en soms Portugees en Italiaans. Dat doe ik met behulp van google nieuws.

Vanmorgen keek ik van hoeveel landen Google Nieuws in dezelfde taal geeft. Ik (en u) wist al dat er geen taal is die zoveel wordt gebruikt als Engels. Ik heb zelf het grootste deel van mijn leven in die taal gewerkt, voor m'n beroep, en tegenwoordig geven bijna alle Nederlandse universiteiten les in het Engels. Na een dag werken in Den Haag zette ik in de auto altijd de Franse radio aan, als tegengif.

Ik ben niet tegen Engels, hoor, maar ik vind het jammer dat Engels andere talen wegdrukt en dat zelfs Nederlanders het hebben over Emsterdem. Laatst, op het vliegveld van Reykjavik, zei ik tegen een toeriste uit de Verenigde Staten die naar Amsterdam reisde dat ik ervan hield om plaatsnamen in hun oorspronkelijke taal uit te spreken. Ze oefende met mij "Am-ster-dam", wat zij leuk vond.

Wist u dat Engels in 24 landen wordt gebruikt als taal voor Google Nieuws? En weet u in hoeveel landen Spaans wordt gebruikt als taal voor Google Nieuws? En in hoeveel Frans? En in hoeveel Chinees of Nederlands?

Wednesday, December 19, 2018

Aaf van Essen

Van vrienden heb ik iets meer gehoord over de laatste dagen van Aaf van Essen, en vanmorgen zag ik een rouwadvertentie van het Design Sandberg Instituut en de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam - zie hieronder.

Wat een vriendin over Aaf schreef is dit: "Ja, ik kende haar al sinds lange tijd. We maakten tot het laatst deel uit van een gemeenschappelijke boekenclub. Ze was niet op mijn verjaardagsfeest omdat ze nog in China was en schreef wel een uitgebreid verslag van haar werk. Ze voelde zich opeens heel ziek en keerde terug. Haar einde is verbijsterend snel gekomen. Een sterke vrouw die door velen gemist zal worden."

Tuesday, December 18, 2018

Aaf van Essen

We sat next to her in a movie theater to watch a Chinese movie. I do not remember the title of the movie we were going to see, but I do remember that when the movie ended, I asked or told her something and we started a conversation. She had the same name as my partner, we had a conversation as if we had known each other for years.

Then we invited Aaf to a party that we organized and then to another party, until the last party, for the 50 years that Aafke and I are together.

Aafke was intrigued by her work in China. "Each year she taught a period in Xiamen in China, in the art academy there, she taught in book design. She invited us to a meeting in Amsterdam at the Lloyd Hotel where a Chinese friend talked about the design of Chinese characters -- how there is a link between the forms of the signs and the meaning of them. At a table, Aaf had exhibited books with Chinese texts and drawings, she lent me a book about an old Chinese teacher, who was drawing with his fingers and his fingernail. She suggested I could try it: painting ports and boats with my fingers and nails. What was more direct than drawing with your own body! I told her I was looking for a new style. She thought, I think, that in this way I could work even more spontaneously. "

This morning we learned that she has died, Aaf van Essen.

PS: Suddenly I remember a very nice moment that I lived with Aaf (her full name is also Aafke) when there was an exhibition of paintings by my partner Aafke. She, Aaf, arrived on time, before the opening, because she had to leave early. 'Too bad I can not hear your guitar,' she told me. 'No problem,' I replied, 'I'm going to play guitar for you alone.' We retired in a room of the house where the exhibition was and I played for her, and I played better than ever ...

Sunday, December 16, 2018

Sneeuw

Vanmorgen, omstreeks 3 uur. Alles was wit, alsof het opeens echt winter was. Maar wat het blote oog zag, zag de camera of smartphone nauwelijks. Toen het licht werd was een deel van de sneeuw gesmolten en werd het mistig. 's Nachts zag ik niet dat het mistig was. Het was mooi die sneeuw die het gras en de tegels en de straat bedekte.

Esta mañana, alrededor de las 3. Todo era blanco, como si de repente fuera realmente invierno. Pero lo que vio el ojo desnudo, la cámara o el teléfono inteligente apenas lo vió. Cuando amaneció una parte de la nieve se había fundido y llegó la neblina. Por la noche no vi que estaba nublado. Era hermoso que la nieve cubriera la hierba y los azulejos y la calle.

Ce matin, vers 3 heures. Tout était blanc, comme si soudain c'était vraiment l'hiver. Mais ce qu'il a vu à l'œil nu, l'appareil photo ou le téléphone intelligent l'a à peine vu. À l'aube, une partie de la neige avait fondu et le brouillard s'était formé. La nuit, je n'ai pas vu qu'il faisait nuageux. C'était beau que la neige recouvre l'herbe et les tuiles et la rue.

Thursday, December 13, 2018

Is China a threat?

Shanghai, painted by my wife Aafke Steenhuis.
China is the buzzword in the news, in the conversations my wife and I are having in world ports, like recently in Los Angeles and before that, during summer, in Genoa. It's also the buzzword in conversations in many parts of the world, and in political arenas, when, usually, people express concern about the Chinese marching into global markets, conquering new acces in financial or goods markets, competing with local producers, creating new trade routes such as the new Silk Road to Europe, etcetera.

And then there is suddenly the recent international news about the financial director of Huawei being arrested and imprisoned in Canada, on the request of the USA, prompting me and my wife to discuss what is happening, with a light amazement about arresting someone in liberal democratic Canada on the accusal that she has not boycoted Iran while the USA has asked all nations ans companies to do.

I made clear to my wife what I thought about the arrest and imprisonment of the financial director and this morning, I explained how I saw the opinion expressed by many commentators of a Chinese threat, this time of a Chinese company under control of the Chinese state, Huawei, who tries to get orders to build networks which the Chinese authorities can use to interfere and control and disrupt western societies.

What I did to illustrate my view, was to draw on our dining table a square in which global trade, global finance, global armies, global information networks, global politics, are active and where the international ideal is supposed to be one of free trade, free finance, restricted (or free?) armies, free information, free politics (and free espionage?), to then point to the remainder of the table and say that critical minds have to place themselves outside this square and look with a distant and self-critical view at what is happening and whether or not you agree with certain assesments and concerns expressed by journalists, commentators and politicians.

This presentation of my view on the matter sounds abstract but that's how my mind functions.

I said more, this morning, and on earlier occasions too when we discussed the so-called Chinese threat with friends. I do not see what the Chinese are doing as a threat but as something rather normal in current world circumstances. I do not see much of a difference between what the Chinese are doinbg now and what the Europeans and their former colony the USA have been doing during various centuries. In other words, I try to 'deconstruct', as the French to say, today's news.

This post mainly serves to remind me of what I said this morning to my wife.