"Mijn ogen zijn gevuld met een vaag groen."

Deze blog wordt verondersteld Nederlands te zijn, daarom ook de Nederlandse titel. Maar soms schrijf ik iets op een ander blog, zoals Tutto è possibile, of  Thoughts, en denk dan opeens of vele weken of maanden later: laat ik het ook op Wondertje zetten. Zoals nu, met een stukje dat ik pas schreef naar aanleiding van een stukje dat veel is bekeken op Tutto è possibile:  

Saturday, March 07, 2026

Alba: "Se me han llenado los ojos de verde vago."

La entrada de abajo es la cuarta más visitada de este blog. No sé por qué tanta gente la ha visto. Será por la tranquilidad de la imagen? Será por el tema? O será porque mis amigos blogueros que han comentado tienen una red de contactos que la han compartido?

Thursday, July 09, 2009

Traducir y traspasar

No es fácil traducir algo que he escrito en holandés a un castellano que suena bien y transmite los significados del texto. Cada texto tiene su ritmo y sus connotaciones.

En la entrada anterior dije que el holandés y alemán dominaban mis recuerdos del viaje en bici al bordo del río Ems ("lungo il fiume" suena mejor). Escribí en holandés lo siguiente (después lo traduzco):

Het duurde twaalf dagen voordat we er waren en toen ik op de lage houten brug stond met mijn ellebogen op de leuning gesteund en naar kleine sijpelende stroompjes vlak naast mij keek, sommige niet groter dan een paar centimeter, en naar het groene waas van de beginnende rivierbedding, al die grashalmen en al die bladeren van struiken en bomen, en ik niets anders hoorde dan het zoemen van insecten, want het duurde bijna een uur voordat de eerste vogels weer begonnen te zingen, en ik naar de blauwe lucht keek die zich ver boven mij nauwelijks vertoonde, zozeer was ik door groen omringd, en ik rond de boomkruinen vlinders zag dansen en de eerste vogels begonnen te zingen en er een haas aan kwam huppelen die met zijn oren recht omhoog een eindje verderop doodstil bleef zitten en er een bonte specht verscheen die op een omgevallen boomstam houtsplinters in het rond deed vliegen, was er niet alleen het leven van de prille rivier Eems maar ook dat van de insecten, vlinders, vogels en dieren die ik sinds mijn kindertijd ken. Aafke zat naast mij te tekenen en ik wist dat het goed was.

Es una frase muy larga, extremadamente larga, lo que es poco común en holandés y más común en alemán, pero incluso en alemán es un poco exagerado... Fue a propósito, como también fue a propósito que agregué al final esa sentencia corta y ceremonial de que Aafke estaba dibujando sentada al lado de mí y yo sabía que era bueno... en ik wist dat het goed was... o sea, parafraseando un texto conocido: y Él sabía que era bueno. (ironía suave, no cierto?)

Pucha, sería demasiado cansador traducir textualmente esa frase larga holandesa, mejor traspaso su mensaje principal:

Después de 12 días llegábamos al fuente y cuando veía el verde vago de la paja y de las hojas de los arbustos y árboles y sólo escuchaba el zum-zum de los insectos porque todavía los pájaros no habían vuelto a cantar, y vi las mariposas bailando alrededor de las copas de los árboles, y veía aparecer una liebre y un pájaro carpintero, no sólo se presentó la vida del río emergente Ems, sino también la de los insectos, mariposas, pájaros y animales que conozco desde mi juventud.

Claro, el texto en holandés es mucho más bonito. Por supuesto! (jaja)

Felizmente, el dibujo de Aafke no necesita traducción. Sin embargo, tomé parte del dibujo para destacar el verde vago que me impresionó tanto estando sentado por lo menos una hora, casi sin moverme, al lado de la fuente del río Ems.

2:06 AM

Feestelijke werkdagen - Arie van den Brand, van de Boerengroep, is overleden

Mijn vrouw, Aafke Steenhuis, leerde Arie kennen in de jaren zeventig als lid van de Boerengroep uit Wageningen. Ze interviewde hem voor De Groene, waar ze als redacteur werkte, en stimuleerde hem en andere leden van de Boerengroep om artikelen te schrijven voor De Groene. Ik leerde hem in diezelfde tijd kennen. Arie werd een vriend van ons. Hij was lid van de Golfgroep, maar kwam zelden omdat hij in Wogmeer woonde en een slechte gezondheid had. Hij was een keer spreker op een Golfavond over boerenproblematiek.

Arie (1951-2026) werd in 2002 lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks. Dat werk was zwaar, hij moest opboksen tegen CDA en VVD die de belangen van de grote boeren en de agrarische industrie behartigden. Arie kreeg  een zo ernstige hartaanval, dat hij na negen maanden revalidatie nog wel probeerde om weer actief Kamerlid te zijn, maar op 10 maart 2004 toch maar het advies van de artsen opvolgde om ermee te stoppen. Hij bleef actief als bestuurder van verschillende boerenorganisaties, en had veel internationale contacten met agrarische organisaties en boerenleiders.

Arie nodigde ons en andere vrienden een aantal keren uit voor feestelijke werkdagen op zijn grote Noord-Hollandse boerderij - een proefboerderij die ooit van Mansholt was geweest - , waar hij met zijn vriend Alex en andere mensen woonde. Een boerderij met moestuinen, bloementuinen, boomgaarden, kassen, paarden en schapen.

Geregeld wilde hij naar een Golfgroep-bijeenkomst komen, maar moest dat weer afzeggen vanwege zijn gezondheid. Zoals een avond over de PvdA en de sociaaldemocratie. Hij voelde zich daar nauw bij betrokken. Ook stuurde hij publicaties door over voedsel en landbouwpolitiek. Hij was voorzitter van de Alimenterra-groep. Ondertussen zagen we elkaar af en toe, meestal bij hem, en een paar keer bij ons thuis. Maar ook bij zo'n afspraak bij ons liet hij soms kort van tevoren weten dat hij toch niet kon komen vanwege zijn gezondheidstoestand.

Zijn uitnodigingen voor zo'n feestelijke werkdag op zijn grote Noord-Hollandse boerderij waren zo aanstekelijk, dat ik daarmee dit treurige bericht eindig: 

Arie van den Brand wrote:

Lieve mensen, 

Binnenkort is onze zomer groen-werkdag in de Wogmeer er weer.

Op 21 juni  staat  schoon gemaakt gereedschap vanaf  09.30 op ons te wachten, evenals koffie en koek.

Om 10.00 uur starten we met werken.

We willen deze dag graag op tijd beginnen, omdat we 2 excursies hebben ingepland en ook graag nog wat werk willen verzetten. 

Walter Menkveld zal vanaf 11.30 ons langs onze plas drasplaatsen en vispaaiplaats leiden om ons te vertellen welke plantjes er allemaal staan  en wat dat over de ecologische status zegt. Hij is auteur van het boek; boerderij in bedrijf. Zie onder. Hij kan dat dus ook aan kinderen op aanspreekbare wijze uitleggen en ze zelf wat laten ontdekken. Wil je kinderen meebrengen laat het ons dan even extra weten. 

Vanaf 16.30 is er een excursie naar een bloemenkweker even verderop, die in zijn kas momenteel (vrouwelijke).violieren kweekt. 

Aan klussen is er op dit moment veel te doen:

-veel schoffelwerk in voortuin, achtertuin, moestuin

-het bekende trekken van distels, brandnetels en kleefkruid

-steenwal verder reorganiseren, al dan niet met trekker werkzaamheden

-kanten waar nog gemaaid moet worden

-zaaien van enkele soorten na langste dag

Bij mooi weer buiten heerlijk bio/bbq-eten rond kampvuur (als de wind het toelaat) met een lekker glas witte  wijn.

Graag uiterlijk donderdag 19 juni reactie of je komt en met hoeveel en of je mee eet. Dit allemaal ivm de inkopen.

Namens allen, Arie

Arie, wat goed dat je die feestelijke werkdagen organiseerde, en ook feestelijke avondmaaltijden. Het leven duurt kort. Mee daarom is het goed er een feest van te maken, werkend of niet werkend. 

Trage schoonheid (2)

Schaatsen is fantastisch, vooral als je het midden in de natuur doet. Je zou kunnen zeggen dat het iets goddelijks is, iets dat al je zintuigen prikkelt en je de problemen in de wereld en/of in je eigen leven doet vergeten. Schaatsen brengt geluk en harmonie, en dat is niet alleen aanstekelijk voor jezelf, maar ook voor de andere schaatsers die over het ijs vliegen, licht als een vogel die door de lucht zweeft. Schaatsen is niet alleen goddelijk, maar ook hemels.

Hierboven schaats ik in Waterland, het gebied wijk ten noorden van Amsterdam waar ik woon. Het kostte me tien minuten fietsen om bij de plek te komen waar mijn geliefde en ik begonnen met schaatsen. Zij, Aafke, heeft de foto gemaakt.

Trage schoonheid (1)

Vele jaren geleden... toen ik met Aafke op een winterdag, ietsje kouder dan nu en met eenzelfde heldere hemel als gisteravond, tijdens een ochtendwandeling langs het Schildmeer liep (toen we nog in Noorddijk woonden), haalde ik een oud houten bord van een verlaten huis, dat het huis van de sluiswachter was geweest [in dat huis logeerden we tijdens die ochtendwandeling], een bord waarop de tarieven van de sluis in de Haansvaart bij Hellum stonden, en dat ik met grote moeite onder mijn arm meedroeg op de wandeling terug naar ons huis in Noorddijk, over verlaten, kale velden, en eenmaal thuisgekomen na een rit met de bus naar Ruischerbrug en een wandeling via de Noorddijkerweg naar ons huis op nummer 19, hing ik het aan de muur in de woonkamer, die uitkeek over weilanden en een molen in de verte... zei ik tegen Aafke, dat ik graag voor mijn verjaardag een paar maanden later, een filmcamera wilde hebben om trage schoonheid te gaan filmen. 
Ik kreeg de camera, begon te filmen en bleef filmen. 

Laatst keek ik hoeveel films ik tot dusver op YouTube heb gezet... 438.

Nadat Aafke gisteren op een tekening, die zij had gemaakt tijdens onze recente reis naar Chili, met rode verf haar nieuwjaarswens had geschreven, vroeg ik me af wat mijn nieuwjaarswens was. 
Uiteraard hetzelfde: vrede op aarde en behoud van de natuur waarvan mensen deel uitmaken, samen met andere dieren, en planten. 
Maar wat nog meer, of wat in het bijzonder? 

Na enig nadenken dacht ik aan het volgende: elkaar blij maken in deze sombere tijden. En hoe wilde ik dat doen via een nieuwsjaarskaart? Door jullie de links te geven van een paar filmpjes, heel korte, waar je blij van kunt worden. Het eerste filmpje waar ik aan dacht is: Canto para mi nieta  Het duurt een minuut. Als tweede filmpje dacht ik aan Le bollard et la guitare. Dat duurt 1:21 En als derde dacht ik aan Denkend aan Jan Wouter, dat in de buurt komt van wat ik als trage schoonheid zie.
Twee van de drie filmpjes gaan over boten en water, het andere over muziek. Ik wens jullie veel muziek toe in het komende jaar, zowel letterlijk als figuurlijk.

Hartelijke groet, Jan Joost

PS: In de uiteindelijke nieuwjaarsbrief verving ik het derde filmpje voor Alan Roberts (South Africa): "Now we are all human beings" 

Terug naar Chili (7) - Don Soto

Bij onze recente terugkeer naar Chili bezochten we verschillende oude vrienden (ouder dan ik): een van 97 jaar oud, een ander van 97, een vriend van een vriendin, maar hij is ook een man die ik jaren eerder had ontmoet, een 107-jarige vrouw, die een vriendin is van dezelfde vriendin, die zij Inecita noemt, maar die eigenlijk Inés heet, en onze vriendin wordt liever Mimi genoemd dan Noemi, wat haar officiële naam is. We ontmoetten veel ouderen die nog in goede conditie zijn, en dat vertel ik graag als mijn vrienden en kennissen in Nederland me vragen hoe mijn reis naar Chili was. Mijn vrienden en kennissen lachen als ik ze vertel over de 97 en 107 jaar. En voor mij is het ook een grappig, vrolijk en inspirerend verhaal: in principe kan ik 30 jaar ouder worden... (maar ik denk niet dat ik ooit 107 word).

Een oude man die we niet zagen, was Don Soto. Hij is overleden. Tijdens een eerdere reis, in 1992-1993, zag ik hem voor het laatst. Ik vertel er hieronder meer over.

24 de noviembre 2017

"Si Moisés no visita al monte, el monte visita a Moisés"

Don Soto y Aafke en 1973 y Don Soto y su mujer en 1993.

Pronto se marchará un amigo que nos ha visitado cada semana durante más de siete anos. Dejará un hueco.

Creo que nunca volverá a visitarnos, lo que me hace triste. El único remedio será visitarle a él. Así haré o haremos, mi compañera y yo, algo que un otro amigo hizo hace 24 años cuando viviamos seis semanas en Chile para escribir el libro "Reencuentro con Chile después de 20 años" (Weerzien met Chili).

El amigo chileno que vino a visitarnos en 1993 en la Casa de los Ejercicios en Temuco fue Don Soto. Así lo llamamos, mis compañeros campesinos, cuando viví y trabajé desde el 31 de enero al 15 de marzo de 1973 en el Centro de Reforma Agraria "Los Prados de Mendoza", cerca de Vilcún y cerca del Río Quepe.

Cuando mi compañera y yo volvimos en 1993 a Vilcún y al Río Quepe para buscar a los amigos campesinos con quienes habíamos compartido la vida, me costó encontrar a Don Soto. Nadie sabía donde vivía, sólo podían decirme que todavía estaba vivo, hasta que logré hablar con una monja en Vilcún que me contó que vivía cerca de Cherquenco.

Viajé a Cherquenco, que queda más cerca de la Cordillera de los Andes que Vilcún. Ahí alguién me contó donde, más o menos, tenía que vivir Don Soto. Caminando más de una hora por senderos de montañas salvajes, gritando de vez en cuando su nombre, llegué a un lugar que se parecía a lo que alguien en Cherquenco me había descrito. Ahora grité varias veces lo más fuerte que pude: "Don Soto Alvarao!!" (su segundo apellido es Alvarado) De repente alguien me contestó y supe que era él. Tengo buena memoria para reconocer la voz de alguien.

Para terminar la historia sobre mi reunión con Don Soto, sobre el cual os podría contarles horas, digo solamente que unos días después Don Soto vino a visitar a mi mujer y mí en esa Casa de Ejercicios (casa de monjas) en Temuco, junto con su mujer. Ambos estaban bien vestidos como si estuvieran visitando el Pápa. Entrando la sala donde mi mujer y yo nos encontramos él dijo con voz clara: "Si Moisés no visita al monte, el monte visita a Moisés".

Mi amigo que se marchará pronto, volverá a su patria en América Latina. Como ya dije, temo que la única forma para volver a verlo será que yo viajara adonde él va a vivir nuevamente. Su pueblo se llama Santo Domingo de los Colorados.

Terug in Puerto Saavedra

Wednesday, December 03, 2025

Volviendo a Chile (6)

Estuve de vuelta en Puerto Saavedra. Fue otra vez muy emotivo. Abajo está el vídeo que hice en Puerto Saavedra durante un viaje anterior, en 2007, junto con mi compañera Aafke.

De vuelta en Puerto Saavedra

Klaas Wellinga is overleden

Mi excuñado, Klaas Wellinga, falleció

Mi excuñado, Klaas Wellinga, falleció. Ayer nos despedimos de Klaas. En la sala de despedida leí algo que le había escrito a su esposa y luego leí lo que mi hermana Barbara había escrito sobre él. Barbara fue la novia de Klaas a principios de los años setenta. 

Aquí les dejo una traducción de parte de lo que le escribí a su esposa:
"Tengo un archivo de fotos en mi computadora y a veces anoto los nombres de las personas que aparecen en el. Escribí "Klaas" en ese archivo y encontré esta foto (ver la foto de arriba). Se nota claramente que soy joven, pero se lo nota menos en el caso de Klaas. ¿Se escondía tras su barba? La foto fue tomada en Noorddijk, donde Aafke y yo vivimos de 1969 a 1974. En 1973, fuimos a Chile por más de seis meses, y poco después de nuestro regreso, Klaas y Barbara hicieron un viaje a Latinoamérica. A través de Klaas, conocí a Numa Moraes y José Carbajal, cantantes uruguayos. Eran tiempos turbulentos, con mucha música, emociones y esperanza. No sé si Klaas alguna vez sintió desesperación. Nunca hablamos de eso."