"Lieve premier Jetten"

Als ik nu nog op de middelbare school zat, bijvoorbeeld in de vierde of vijfde klas, en de lerares Nederlands zou mij de opdracht geven om een opstel te schrijven over wat ik vind van de Nederlandse regering, wat zou ik dan schrijven?

Ik verplaats me graag in de 17-jarige die ik toen was, want ik geloof dat jonge mensen soms onbevangener, frisser, eerlijker, minder conformistsich en minder gehersenspoeld denken.dan de bijna 78-jarige man die ik nu ben of de oudere maar eigenlijk nog jonge politici zijn die de Nederlandse regering vormen.  

Ik zou mijn opstel waarschijnlijk de vorm geven van een brief aan "de premier" en misschien zou ik in plaats van "beste" het ongewone "lieve" gebruiken, om zo dicht mogelijk bij hem te staan. Ik zou hem eerder willen omhelzen dan van mij afduwen. Want als ik hem wegduwde zou hij waarschijnlijk geen letter lezen van wat ik hem schreef. Tenzij ik dat zo charmant of verleidelijk of provocerend zou doen dat hij nieuwsgierig was waarom de aantrekkelijke jongeling die ik toen was, zo ongezouten zijn afkeer duidelijk maakte van wat hij als premier deed of naliet te doen.

Vervolgens zou ik, denk ik, mijn brief concentreren op wat mij (ook toen al) het meest bezighield: de buitenlandse politiek van Nederland. Toelichting: toen ik 17 was, in 1965, was ik diep verontwaardigd over de bombardemneten van de Amerikanen in Vietnam. Diezelfde verontwaardiging heb ik nu over de Amerikaanse (en Israëlische) bombardementen op Iran.

Maar behalve mijn verontwaardiging uiten, wat zou ik de premier nog meer schrijven? Daarover zou ik ook als 17-jarige even hebben moeten nadenken, waar je de tijd voor had in de 45 minuten die je als leerling kreeg voor het schrijven van een opstel.

Maar nu, als oudere man die veel meer weet dan de jongen van toen, hoewel ik toen ook al veel las, vind ik het toch lastig hoe ik deze brief na dat "lieve premier" zal voortzetten. Dus zoek ik mijn toevlucht tot wat ik aan mijn moeder schreef toen ik 19 was, twee jaar ouder dus maar in mijn herinnering met dezelfde gedachten en gevoelens die ik als 17-jarige had.

Ik schreef mijn moeder:

"Ik was gisteren even bij Marianne & Philippe. Laatst had ik mijn handtekening op een lijst gezet, een motie voor de stopzetting van de bombardementen op Noord-Vietnam etc. etc. Het bleek dat Philippe deze lijsten overal had opgehangen. Bij de ondertekenaars vormden de sociologen de grootste groep, het kleinste aantal zat bij de geneeskundige studenten. Dit spreekt voor zichzelf.

Zoals te verwachten was, blijft Johnson [de president van de Verenigde Staten] bijzonder optimistisch over de situatie in Viëtnam. Hoe vonden jullie die foto van een Vietcong-officier die met een pistool werd geëxecuteerd door een Zuid-Viëtnamese kolonel? Ik neem aan dat de Amerikanen in Zuid-Viëtnam zich op het ogenblik niet zo prettig voelen."

Dus ik zou mijn opstel na dat "Lieve premier Jetten", als volgt kunnen voortzetten: "Ik ben diep verontwaardigd over de bombardementen van de Verenigde Staten op Iran en ook over het vermoorden van Iraanse leiders en zou van de Nederlandse regering verwacht hebben dat zij even verontwaardigd was, want het is een flagrante schending van de normen en waarden van de westerse beschaving die pretendeert de internationale rechtsorde te verdedigen en elk militair geweld veroordeelt dat in strijd is met deze rechtsorde. Maar wat ik haast nog erger vind is dat u op geen enkele manier blijk heeft gegeven dat u het eens bent met uw Spaanse collega Pedro Sánchez of met de Duitse president Frank-Walter Steinmeier, die beiden de Amerikaanse aanval op Iran hebben veroordeeld. Graag hoor ik van u waarom u zich niet achter de veroordeling van Sanchéz en Steinmeier heeft geschaard. Ik hoop dat u dat nog wel zult doen om er zo aan bij te dragen dat aan deze oorlog een eind wordt gemaakt. Misschien doet u aan stille diplomatie, maar het feit dat u niet heeft tegengehouden dat het door de Nederlandse staat politiek gecontroleerde koningspaar gaat logeren bij president Trump in het Witte Huis, geeft mij de indruk dat u door deze logeerpartij niet te verbieden, Trump een steuntje in de rug geeft. Ook dat vind ik uitermate treurig. Met vriendelijke groet, ...."

Hoe zou premier Jetten reageren als hij zo'n brief van een 17-jarige jongen ontving? Op de foto hierboven sta ik op de tweede rij, een beetje gebogen, met de handen op mijn knieën.

Stop de gekte

Een van de dingen die ik dagelijks doe, is het lezen van nieuws en artikelen, over van alles dat mijn interesse heeft, variërend van internationale politiek en economie tot en met groene energie en landbouwpolitiek, en ook meer sociale en culturele onderwerpen. Vooral als ik mij bezighoud met internationale conflicten en oorlogen, en daar 's morgens over praat met Aafke, verzucht ik wel eens dat  deze bezigheid van mij, vanuit betrokkenheid met mensen en de wereld, eigenlijk verspilde, verloren tijd is en dat ik moet proberen meer tijd vrij te houden voor waar ik meer aan heb en plezier aan belieef, zoals in de natuur zijn en vrienden en familie zien.

Vanmorgen vond ik, toen ik op onze laptop naar een video zocht die niet meer in mijn computer zit omdat mijn zoon die heeft ge-update en sinds die tijd vele bestanden zijn verdwenen, waaronder video's en foto's, en vond de afbeelding hierboven, die ik zojuist doorstuurde naar de zogenoemde Golfgroep die ik leid, een groep van oud-journalisten (sommigen van ons publiceren nog regelmaitg; ik niet meer terwijl ik toch jarenlang voor De Groene en andere media heb geschreven), oud-politici (eenmaal politicus, altijd politicus?), emeritus professoren, schrijvers, wetenschappers, "gewone mensen" (net als ikzelf), een groep van zo'n honderd mensen, die ondanks hun activiteiten nu en vroeger, weinig invloed heeft.

Afijn, ik zag die afbeelding en stuurde hem een half uur geleden per e-mail door naar de Golfgroep, met als titel de bestandnaam die ik aan de afbeelding had gegeven, "stop de gekte" : 

"Ik vond net bijgaand beeld (kopie van een pagina uit mijn dagboek) onder "Pictures" in de laptop van Aafke en mij, die we gebruiken als we met vakantie zijn. Ik weet niet meer wanneer ik dit in een van mijn dagboeken schreef. Het kan een jaar geleden zijn, maar het kan ook drie of vier jaar geleden zijn, of langer. 

Het is ongewoon dat ik dit naar julie stuur, maar we leven ook in ongewone tijden. Of is deze tijd toch normaler voor de wereld die mensen creëren dan we denken of hopen?

groet, Jan Joost" 

"Mijn ogen zijn gevuld met een vaag groen."

Deze blog wordt verondersteld Nederlands te zijn, daarom ook de Nederlandse titel. Maar soms schrijf ik iets op een ander blog, zoals Tutto è possibile, of  Thoughts, en denk dan opeens of vele weken of maanden later: laat ik het ook op Wondertje zetten. Zoals nu, met een stukje dat ik pas schreef naar aanleiding van een stukje dat veel is bekeken op Tutto è possibile:  

Saturday, March 07, 2026

Alba: "Se me han llenado los ojos de verde vago."

La entrada de abajo es la cuarta más visitada de este blog. No sé por qué tanta gente la ha visto. Será por la tranquilidad de la imagen? Será por el tema? O será porque mis amigos blogueros que han comentado tienen una red de contactos que la han compartido?

Thursday, July 09, 2009

Traducir y traspasar

No es fácil traducir algo que he escrito en holandés a un castellano que suena bien y transmite los significados del texto. Cada texto tiene su ritmo y sus connotaciones.

En la entrada anterior dije que el holandés y alemán dominaban mis recuerdos del viaje en bici al bordo del río Ems ("lungo il fiume" suena mejor). Escribí en holandés lo siguiente (después lo traduzco):

Het duurde twaalf dagen voordat we er waren en toen ik op de lage houten brug stond met mijn ellebogen op de leuning gesteund en naar kleine sijpelende stroompjes vlak naast mij keek, sommige niet groter dan een paar centimeter, en naar het groene waas van de beginnende rivierbedding, al die grashalmen en al die bladeren van struiken en bomen, en ik niets anders hoorde dan het zoemen van insecten, want het duurde bijna een uur voordat de eerste vogels weer begonnen te zingen, en ik naar de blauwe lucht keek die zich ver boven mij nauwelijks vertoonde, zozeer was ik door groen omringd, en ik rond de boomkruinen vlinders zag dansen en de eerste vogels begonnen te zingen en er een haas aan kwam huppelen die met zijn oren recht omhoog een eindje verderop doodstil bleef zitten en er een bonte specht verscheen die op een omgevallen boomstam houtsplinters in het rond deed vliegen, was er niet alleen het leven van de prille rivier Eems maar ook dat van de insecten, vlinders, vogels en dieren die ik sinds mijn kindertijd ken. Aafke zat naast mij te tekenen en ik wist dat het goed was.

Es una frase muy larga, extremadamente larga, lo que es poco común en holandés y más común en alemán, pero incluso en alemán es un poco exagerado... Fue a propósito, como también fue a propósito que agregué al final esa sentencia corta y ceremonial de que Aafke estaba dibujando sentada al lado de mí y yo sabía que era bueno... en ik wist dat het goed was... o sea, parafraseando un texto conocido: y Él sabía que era bueno. (ironía suave, no cierto?)

Pucha, sería demasiado cansador traducir textualmente esa frase larga holandesa, mejor traspaso su mensaje principal:

Después de 12 días llegábamos al fuente y cuando veía el verde vago de la paja y de las hojas de los arbustos y árboles y sólo escuchaba el zum-zum de los insectos porque todavía los pájaros no habían vuelto a cantar, y vi las mariposas bailando alrededor de las copas de los árboles, y veía aparecer una liebre y un pájaro carpintero, no sólo se presentó la vida del río emergente Ems, sino también la de los insectos, mariposas, pájaros y animales que conozco desde mi juventud.

Claro, el texto en holandés es mucho más bonito. Por supuesto! (jaja)

Felizmente, el dibujo de Aafke no necesita traducción. Sin embargo, tomé parte del dibujo para destacar el verde vago que me impresionó tanto estando sentado por lo menos una hora, casi sin moverme, al lado de la fuente del río Ems.

2:06 AM

Feestelijke werkdagen - Arie van den Brand, van de Boerengroep, is overleden

Mijn vrouw, Aafke Steenhuis, leerde Arie kennen in de jaren zeventig als lid van de Boerengroep uit Wageningen. Ze interviewde hem voor De Groene, waar ze als redacteur werkte, en stimuleerde hem en andere leden van de Boerengroep om artikelen te schrijven voor De Groene. Ik leerde hem in diezelfde tijd kennen. Arie werd een vriend van ons. Hij was lid van de Golfgroep, maar kwam zelden omdat hij in Wogmeer woonde en een slechte gezondheid had. Hij was een keer spreker op een Golfavond over boerenproblematiek.

Arie (1951-2026) werd in 2002 lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks. Dat werk was zwaar, hij moest opboksen tegen CDA en VVD die de belangen van de grote boeren en de agrarische industrie behartigden. Arie kreeg  een zo ernstige hartaanval, dat hij na negen maanden revalidatie nog wel probeerde om weer actief Kamerlid te zijn, maar op 10 maart 2004 toch maar het advies van de artsen opvolgde om ermee te stoppen. Hij bleef actief als bestuurder van verschillende boerenorganisaties, en had veel internationale contacten met agrarische organisaties en boerenleiders.

Arie nodigde ons en andere vrienden een aantal keren uit voor feestelijke werkdagen op zijn grote Noord-Hollandse boerderij - een proefboerderij die ooit van Mansholt was geweest - , waar hij met zijn vriend Alex en andere mensen woonde. Een boerderij met moestuinen, bloementuinen, boomgaarden, kassen, paarden en schapen.

Geregeld wilde hij naar een Golfgroep-bijeenkomst komen, maar moest dat weer afzeggen vanwege zijn gezondheid. Zoals een avond over de PvdA en de sociaaldemocratie. Hij voelde zich daar nauw bij betrokken. Ook stuurde hij publicaties door over voedsel en landbouwpolitiek. Hij was voorzitter van de Alimenterra-groep. Ondertussen zagen we elkaar af en toe, meestal bij hem, en een paar keer bij ons thuis. Maar ook bij zo'n afspraak bij ons liet hij soms kort van tevoren weten dat hij toch niet kon komen vanwege zijn gezondheidstoestand.

Zijn uitnodigingen voor zo'n feestelijke werkdag op zijn grote Noord-Hollandse boerderij waren zo aanstekelijk, dat ik daarmee dit treurige bericht eindig: 

Arie van den Brand wrote:

Lieve mensen, 

Binnenkort is onze zomer groen-werkdag in de Wogmeer er weer.

Op 21 juni  staat  schoon gemaakt gereedschap vanaf  09.30 op ons te wachten, evenals koffie en koek.

Om 10.00 uur starten we met werken.

We willen deze dag graag op tijd beginnen, omdat we 2 excursies hebben ingepland en ook graag nog wat werk willen verzetten. 

Walter Menkveld zal vanaf 11.30 ons langs onze plas drasplaatsen en vispaaiplaats leiden om ons te vertellen welke plantjes er allemaal staan  en wat dat over de ecologische status zegt. Hij is auteur van het boek; boerderij in bedrijf. Zie onder. Hij kan dat dus ook aan kinderen op aanspreekbare wijze uitleggen en ze zelf wat laten ontdekken. Wil je kinderen meebrengen laat het ons dan even extra weten. 

Vanaf 16.30 is er een excursie naar een bloemenkweker even verderop, die in zijn kas momenteel (vrouwelijke).violieren kweekt. 

Aan klussen is er op dit moment veel te doen:

-veel schoffelwerk in voortuin, achtertuin, moestuin

-het bekende trekken van distels, brandnetels en kleefkruid

-steenwal verder reorganiseren, al dan niet met trekker werkzaamheden

-kanten waar nog gemaaid moet worden

-zaaien van enkele soorten na langste dag

Bij mooi weer buiten heerlijk bio/bbq-eten rond kampvuur (als de wind het toelaat) met een lekker glas witte  wijn.

Graag uiterlijk donderdag 19 juni reactie of je komt en met hoeveel en of je mee eet. Dit allemaal ivm de inkopen.

Namens allen, Arie

Arie, wat goed dat je die feestelijke werkdagen organiseerde, en ook feestelijke avondmaaltijden. Het leven duurt kort. Mee daarom is het goed er een feest van te maken, werkend of niet werkend. 

Trage schoonheid (2)

Schaatsen is fantastisch, vooral als je het midden in de natuur doet. Je zou kunnen zeggen dat het iets goddelijks is, iets dat al je zintuigen prikkelt en je de problemen in de wereld en/of in je eigen leven doet vergeten. Schaatsen brengt geluk en harmonie, en dat is niet alleen aanstekelijk voor jezelf, maar ook voor de andere schaatsers die over het ijs vliegen, licht als een vogel die door de lucht zweeft. Schaatsen is niet alleen goddelijk, maar ook hemels.

Hierboven schaats ik in Waterland, het gebied wijk ten noorden van Amsterdam waar ik woon. Het kostte me tien minuten fietsen om bij de plek te komen waar mijn geliefde en ik begonnen met schaatsen. Zij, Aafke, heeft de foto gemaakt.

Trage schoonheid (1)

Vele jaren geleden... toen ik met Aafke op een winterdag, ietsje kouder dan nu en met eenzelfde heldere hemel als gisteravond, tijdens een ochtendwandeling langs het Schildmeer liep (toen we nog in Noorddijk woonden), haalde ik een oud houten bord van een verlaten huis, dat het huis van de sluiswachter was geweest [in dat huis logeerden we tijdens die ochtendwandeling], een bord waarop de tarieven van de sluis in de Haansvaart bij Hellum stonden, en dat ik met grote moeite onder mijn arm meedroeg op de wandeling terug naar ons huis in Noorddijk, over verlaten, kale velden, en eenmaal thuisgekomen na een rit met de bus naar Ruischerbrug en een wandeling via de Noorddijkerweg naar ons huis op nummer 19, hing ik het aan de muur in de woonkamer, die uitkeek over weilanden en een molen in de verte... zei ik tegen Aafke, dat ik graag voor mijn verjaardag een paar maanden later, een filmcamera wilde hebben om trage schoonheid te gaan filmen. 
Ik kreeg de camera, begon te filmen en bleef filmen. 

Laatst keek ik hoeveel films ik tot dusver op YouTube heb gezet... 438.

Nadat Aafke gisteren op een tekening, die zij had gemaakt tijdens onze recente reis naar Chili, met rode verf haar nieuwjaarswens had geschreven, vroeg ik me af wat mijn nieuwjaarswens was. 
Uiteraard hetzelfde: vrede op aarde en behoud van de natuur waarvan mensen deel uitmaken, samen met andere dieren, en planten. 
Maar wat nog meer, of wat in het bijzonder? 

Na enig nadenken dacht ik aan het volgende: elkaar blij maken in deze sombere tijden. En hoe wilde ik dat doen via een nieuwsjaarskaart? Door jullie de links te geven van een paar filmpjes, heel korte, waar je blij van kunt worden. Het eerste filmpje waar ik aan dacht is: Canto para mi nieta  Het duurt een minuut. Als tweede filmpje dacht ik aan Le bollard et la guitare. Dat duurt 1:21 En als derde dacht ik aan Denkend aan Jan Wouter, dat in de buurt komt van wat ik als trage schoonheid zie.
Twee van de drie filmpjes gaan over boten en water, het andere over muziek. Ik wens jullie veel muziek toe in het komende jaar, zowel letterlijk als figuurlijk.

Hartelijke groet, Jan Joost

PS: In de uiteindelijke nieuwjaarsbrief verving ik het derde filmpje voor Alan Roberts (South Africa): "Now we are all human beings" 

Terug naar Chili (7) - Don Soto

Bij onze recente terugkeer naar Chili bezochten we verschillende oude vrienden (ouder dan ik): een van 97 jaar oud, een ander van 97, een vriend van een vriendin, maar hij is ook een man die ik jaren eerder had ontmoet, een 107-jarige vrouw, die een vriendin is van dezelfde vriendin, die zij Inecita noemt, maar die eigenlijk Inés heet, en onze vriendin wordt liever Mimi genoemd dan Noemi, wat haar officiële naam is. We ontmoetten veel ouderen die nog in goede conditie zijn, en dat vertel ik graag als mijn vrienden en kennissen in Nederland me vragen hoe mijn reis naar Chili was. Mijn vrienden en kennissen lachen als ik ze vertel over de 97 en 107 jaar. En voor mij is het ook een grappig, vrolijk en inspirerend verhaal: in principe kan ik 30 jaar ouder worden... (maar ik denk niet dat ik ooit 107 word).

Een oude man die we niet zagen, was Don Soto. Hij is overleden. Tijdens een eerdere reis, in 1992-1993, zag ik hem voor het laatst. Ik vertel er hieronder meer over.

24 de noviembre 2017

"Si Moisés no visita al monte, el monte visita a Moisés"

Don Soto y Aafke en 1973 y Don Soto y su mujer en 1993.

Pronto se marchará un amigo que nos ha visitado cada semana durante más de siete anos. Dejará un hueco.

Creo que nunca volverá a visitarnos, lo que me hace triste. El único remedio será visitarle a él. Así haré o haremos, mi compañera y yo, algo que un otro amigo hizo hace 24 años cuando viviamos seis semanas en Chile para escribir el libro "Reencuentro con Chile después de 20 años" (Weerzien met Chili).

El amigo chileno que vino a visitarnos en 1993 en la Casa de los Ejercicios en Temuco fue Don Soto. Así lo llamamos, mis compañeros campesinos, cuando viví y trabajé desde el 31 de enero al 15 de marzo de 1973 en el Centro de Reforma Agraria "Los Prados de Mendoza", cerca de Vilcún y cerca del Río Quepe.

Cuando mi compañera y yo volvimos en 1993 a Vilcún y al Río Quepe para buscar a los amigos campesinos con quienes habíamos compartido la vida, me costó encontrar a Don Soto. Nadie sabía donde vivía, sólo podían decirme que todavía estaba vivo, hasta que logré hablar con una monja en Vilcún que me contó que vivía cerca de Cherquenco.

Viajé a Cherquenco, que queda más cerca de la Cordillera de los Andes que Vilcún. Ahí alguién me contó donde, más o menos, tenía que vivir Don Soto. Caminando más de una hora por senderos de montañas salvajes, gritando de vez en cuando su nombre, llegué a un lugar que se parecía a lo que alguien en Cherquenco me había descrito. Ahora grité varias veces lo más fuerte que pude: "Don Soto Alvarao!!" (su segundo apellido es Alvarado) De repente alguien me contestó y supe que era él. Tengo buena memoria para reconocer la voz de alguien.

Para terminar la historia sobre mi reunión con Don Soto, sobre el cual os podría contarles horas, digo solamente que unos días después Don Soto vino a visitar a mi mujer y mí en esa Casa de Ejercicios (casa de monjas) en Temuco, junto con su mujer. Ambos estaban bien vestidos como si estuvieran visitando el Pápa. Entrando la sala donde mi mujer y yo nos encontramos él dijo con voz clara: "Si Moisés no visita al monte, el monte visita a Moisés".

Mi amigo que se marchará pronto, volverá a su patria en América Latina. Como ya dije, temo que la única forma para volver a verlo será que yo viajara adonde él va a vivir nuevamente. Su pueblo se llama Santo Domingo de los Colorados.